Big-bang Vlaams!

28 februari 2017 door Dirk Huylebrouck in Geen categorie, wiskunde

Georges Lemaître is de vader van de “Big Bang theory”. Hij gaf les in Leuven en had er zijn bureau. Maar door de opdeling van de KU Leuven in ‘Leuven-Vlaams’ en ‘Louvain-la-Neuve’, stelt zich een vraag: is de big-bang nu Nederlands- of Franstalig?

 

De jongere generatie kan het moeilijk vatten: hoe kon het dat een Vlaamse stad zoals Leuven zo lang de thuisbasis was van de grootste Franstalige katholieke universiteit? Mei 1968 wordt in andere landen vereenzelvigd met een tijd van sociale strijd, maar in Vlaanderen werd al in januari 1968 heftig betoogd, zij het dan voor een taalstrijd. Onder de slogan ‘Leuven Vlaams’, werd geëist dat de Leuvense universiteit zou worden ‘vervlaamst’. In Gent was dit al gebeurd in 1930 (na een aarzelende start in 1923), maar de katholieke kringen boden langer weerstand aan de Vlaamse verzuchtingen. Ondertussen wordt er aan dezelfde universiteit meer en meer les gegeven in het Engels, maar toen viel nog een regering, op 7 februari 1968, omdat er een ‘vreemde’ taal werd gebruikt, zij het dan wel het Frans. Slechts op 31 maart 1968 werd Leuven Vlaams.

‘Leuven Vlaams’ is een slogan uit de jaren van zwart-witfoto’s.

‘Leuven Vlaams’ is een slogan uit de jaren van zwart-witfoto’s.

De Franstaligen kregen een geheel eigen ‘nieuw Leuven’ annex universiteit in de velden nabij Ottignies, dat ondertussen uitgegroeide tot het bekende Louvain-la-Neuve. Splinternieuwe gebouwen, straten en pleinen vormden de gloednieuwe ‘Université Catholique de Louvain’: de West-Vlamingen of Limburgers betreuren het wellicht dat ze niet met evenveel hardnekkigheid pleitten voor een West-Vlaamse of een Limburgse universiteit. Ook de wetenschappelijke inboedel werd gesplitst, en de fabeltjes hierover zijn genoegzaam bekend. Zo zou een encyclopedie ‘alfabetisch’ opgedeeld zijn: het deel met de letter A voor de Vlamingen, dit beginnend met B voor Franstaligen, dan weer C voor de Vlamingen, enzovoort. Voormalig Eerste Minister en KU Leuvenprofessor Mark Eyskens sprak dit echter (deels) tegen:

“Over de verdeling van de bibliotheek gaan veel verhalen de ronde, maar de meeste zijn onwaar. Het is eenvoudig niét zo dat de boeken op willekeurige wijze, volgens pare of onpare catalogusnummers verdeeld zijn. We hebben gewerkt met gelijkwaardige boekenpakketten. De willekeurige verdeling is alléén gebeurd bij een klein restant aan boeken die eigenlijk voor niemand interessant waren.”

De splitsing van de KU Leuven ging dus al bij al nog niet zo slecht, vooral dan in vergelijking met andere gelijkaardige situaties. Zo werd drie jaar later, in 1971, ook de Koninklijke Academie uiteindelijk gesplitst, zij het niet volgens een 50-50 verdeling zoals in Leuven, en zeker niet volgens een 60-40 verhouding, maar aan 0-100. De Vlaamse en Franstalige Academiën waren op papier wel ‘evenwaardig’, zoals de website van de Academie beweert, maar de Franstalige Academie erfde wel gewoon alles van de vroegere Academie. De Vlamingen mochten wel, vanuit het niets, in dezelfde gebouwen hun eigen Academie uit de grond stampen, al kwam er soms een duidelijke taalgrens op een vloer om de territoria af te bakenen. Vlaanderen kreeg op wetenschappelijk gebied een koning boven zich, want de Academie zou door het leven gaan als “Koninklijke Vlaamse Academie van België”. En dus, waar de Vlaamse burgemeesters na allerhande splitsingen van bevoegdheden bij hun eedaflegging zelfs geen trouw meer zweren aan de koning, gehoorzamen de Vlaamse wetenschappers in de Academie nog steeds aan Koning Filip.

De ligging van de Academie en het Troongebouw (onbekend volgens Google Maps), en het Atrium van dit “Troongebouw” met de fysiek zichtbare taalgrens (foto KVAB).

De ligging van de Academie en het Troongebouw (onbekend volgens Google Maps), en het Atrium van dit “Troongebouw” met de fysiek zichtbare taalgrens (foto KVAB).

Nu wil het dat de meest bekende wetenschapper van België, Georges Lemaître (Charleroi, 17 juli 1894 – Leuven, 20 juni 1966), precies aan de toen nog Franstalige universiteit van Leuven werkzaam was. Inderdaad, deze Belgische priester-astronoom is zonder meer de bekendste Belgische naam in het buitenland, althans, in wetenschappelijke kringen; hij wordt gemeenzaam ‘de vader van de big bang theorie’ genoemd. Natuurlijk, een priester die op wetenschappelijke gronden tot de conclusie kwam dat het universum begon met een grote oerknal in plaats van gedurende een zevendaagse Goddelijke kneding, dat spreekt vriend en vijand aan (al zei hij zelf zoiets nooit). Voor het justitiepaleis in zijn geboortestad Charleroi staat een beeld aan hem opgedragen, terwijl hij ook in Louvain-la-Neuve een ‘esplanade’ kreeg. Er is een ‘avenue Georges Lemaître’ zowel in Charleroi ‘Brussels South Airport’ als in Louvain-la-Neuve, en een ‘Maison Lemaître’ in Charleroi. Het was dan ook niet verwonderlijk dat 2016, de vijftigste verjaardag van zijn overlijden, uitgeroepen werd tot het Georges Lemaîtrejaar.

Beeld opgedragen aan Georges Lemaître in zijn geboortestad Charleroi (foto Wikimedia Commons), en zijn ‘esplanade’ in Louvain-la-Neuve.

Beeld opgedragen aan Georges Lemaître in zijn geboortestad Charleroi (foto Wikimedia Commons), en zijn ‘esplanade’ in Louvain-la-Neuve (foto le Soir).

De Franstaligen zetten dus 'hun' astronoom al danig in de bloempjes, maar ook de Vlaamse stad Leuven wou niet achterblijven. Per slot van rekening was dit de stad waar Lemaître zijn “big bang”- theorie had bedacht, waar hij gewerkt had, en had les gegeven. In 2014 kreeg Lemaître een gedenkplaat, in de Naamsestraat ter hoogte van huisnummer 61, waar het Premonstreit College gevestigd is. Hoewel op diverse sites de lofzang wordt gezongen van de toenadering tussen Leuven en Louvain-la-Neuve en beide steden zelfs onlangs zustersteden werden, blijven er toch een aantal merkwaardige zaken. Zo zou Lemaître binnen in het collegegebouw ook een ‘buste’ moeten krijgen – ze had er eigenlijk al in 2016 moeten komen, maar een en ander bleek langer te duren dan verwacht. Ook hing de gedenkplaat oorspronkelijk rechts van de ingang, terwijl ze nu aan de linkerkant hangt (zie filmpje, minuut 1:20), al heeft dit misschien iets met de restauratie te maken. Maar het idee van een ‘Georges Lemaîtrefietspad’ tussen Leuven en Louvain-la-Neuve werd uiteindelijk opgeborgen. Lemaître mag dan nog in Leuven zelf gewerkt hebben voor de universiteit gesplitst werd, voor de Franstaligen blijft hij iemand van Louvain-la-Neuve. Het fietspad zal er nooit komen – tenzij eerst de big-bang theorie gesplitst wordt.

Het Premonstreit College in Leuven, waar de gedenkplaat voor Lemaître hangt (eerst rechts, nu links van de ingang).

Het Premonstreit College in Leuven, waar de gedenkplaat voor Lemaître hangt (eerst rechts, nu links van de ingang).

 

 

 

«    |   

Een reactie geven