Een leger nieuwe exoplaneten

26 februari 2014 door Vincent Van Eylen in Exoplaneten

  

Vandaag kondigde NASA op een persconferentie aan dat 715 exoplaneten aan de statistieken mogen worden toegevoegd. Het totaal aantal gekende exoplaneten overschreed recent de kaap van de duizend. Met de ontdekking van vandaag koersen we dus al meteen richting tweeduizend. Wat Kepler betreft ogen de cijfers zo mogelijk nog indrukwekkender: tot gisteren ontdekte de ruimtetelescoop ongeveer 250 planeten, vandaag staat de teller op 961 "bevestigde planeten". 

 

Kepler werd in het begin van 2009 gelanceerd en heeft sindsdien vier jaar lang metingen verricht - tot het reactiewieldefect een einde maakte de operaties. De satelliet heeft jarenlang de helderheid van meer dan 150 000 sterren opgemeten, om zo planeten te detecteren wanneer deze voor de ster schuiven: een planeetovergang of planeettransit. Wanneer zo'n transit periodisch wordt opgemerkt , komt de ster op een lijst van "kandidaten" terecht, sterren die mogelijk een of meerdere exoplaneten herbergen. Eerst waren er enkele honderden kandidaten, ondertussen is dat aantal opgelopen tot meer dan 3800.

 

Niet alle kandidaten bevatten ook werkelijk planeten. Naast instrumentele problemen die zich als planeettransit kunnen vermommen, kan het bijvoorbeeld ook gaan om dubbelsterren die voor elkaar bewegen. Uitsluitsel brengen is niet altijd eenvoudig en vergt vaak een gedetailleerde studie van een individueel object, waarbij bovendien regelmatig bijkomende metingen noodzakelijk blijken. Vandaar dat er bijna 4000 kandidaten zijn, maar slechts 250 bevestigde planeten. Tot vandaag dus.

 

In plaats van individuele systemen te bestuderen, maakt men nu gebruik van een statistisch argument. Ietwat kort door de bocht gaat dat als volgt: wanneer een ster slechts een enkele kandidaat-planeet heeft, is opvolging noodzakelijk, maar wanneer een ster meerdere kandidaat-planeten heeft, is de kans heel erg groot dat het om echte planeten gaat. Zo groot dat we voor 305 sterren met 715 planeet-kandidaten voortaan gewoon van 715 planeten kunnen spreken. 

 

In feite gaat het dus gewoon om een boekhoudkundige operatie? Dat klopt deels. Heel wat exoplaneetonderzoekers gingen er al langer vanuit dat bijna alle multis (sterren met meer dan een kandidaat-planeet) werkelijke planeten zijn. Desondanks is het spectaculair nieuws. Het gaat grotendeels om kleine planeten: meer dan 90% van de nieuwe planeten is kleiner dan Neptunus. Er blijven overigens nog meer dan 3000 Kepler-planeet-kandidaten over. Hoewel deze niet allemaal de tand des tijds zullen doorstaan, is de algemene verwachting dat ook daar een meerderheid echt zal blijken te zijn. De analyse van al deze systemen kan echter wel nog maanden of zelfs jaren duren.

Een reactie geven