Eos blogt http://www.scilogs.be/eosblogt Een blik achter de schermen van de redactie Thu, 13 Apr 2017 12:35:21 +0000 nl-NL hourly 1 Waarheidsdetectie door de polygraaf http://www.scilogs.be/eosblogt/waarheidsdetectie-door-de-polygraaf/ http://www.scilogs.be/eosblogt/waarheidsdetectie-door-de-polygraaf/#comments Thu, 13 Apr 2017 12:35:21 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=448 ... lees verder]]> ‘Het werkt wel degelijk’, is vrijwel het eerste wat de polygrafist mij vertelt. ‘Zonde dat Nederland die kans heeft laten liggen’. België is het enige land in Europa waar de politie de polygraaf gebruikt en als bewijs mag voorleggen aan de rechter. Ik ga langs bij de Federale Politie in Brussel om een kijkje te nemen. Ik ben vrij sceptisch tegenover de polygraaf omdat ik veel kritieken ken. Deze leugendetector zou niet betrouwbaar zijn en vrij gemakkelijk onschuldigen als leugenachtig kunnen aanwijzen. Waarom gebruikt de politie in België de polygraaf dan?

De polygrafist met wie ik een afspraak heb, vertelt mij enthousiast wat er allemaal op het programma staat vandaag. Als eerste krijg ik de polygraafruimtes te zien. Kleine lokalen met niet meer of minder dan nodig is om de polygraaf af te nemen. Zelf wil ik ook ervaren hoe de polygraaf in zijn werk gaat. De stoel waarop ik ga zitten staat letterlijk in een hoek. Geen toeval. De polygrafist komt recht tegenover mij zitten, legt alles uit en benadrukt dat het uiterst belangrijk is dat alles bij iedere verdachte op exact dezelfde manier gebeurt. Op de Canadian Association of Police Polygraphist school in Canada leert iedere polygrafist in wording zo’n 30 pagina’s uit het hoofd. Zo is de twee tot drie uur durende test volledig gestandaardiseerd.

 

image-2017-04-13

Goed, de polygrafist sluit mij aan op allerlei apparatuur. Twee banden op de buik en borst voor de ademhaling, een bloeddrukmeter voor mijn hartslag, huidgeleiders voor mijn zweet en een sensor die het bloedvolume van mijn pink meet. Als kers op de taart is de stoel waarop ik zit bezaaid met onzichtbare bewegingssensoren. Niets blijft dus onopgemerkt. Ik trek een kaart uit een rijtje van zeven. Alleen ik zie dat het getal ‘tien’ op die kaart staat en steek hem onder mijn rechterhand. Terwijl ik mijn ogen sluit stelt de polygrafist mij een aantal vragen. ‘Was het nummer acht? Was het nummer zestien?’ En nog een aantal. Ik moet liegen als de getrokken kaart langskomt. Aan mijn lichamelijke reacties ziet de polygrafist naderhand dat ik het getal tien gezien heb. Ik ben een emotionele leugenaar. Mijn zweet reactie heeft mij verraden. Die steeg namelijk flink nadat ik tegen de polygrafist loog. Bij een rationele leugenaar zou juist het hart sneller gaan kloppen tijdens het liegen. De gedachte dat ik niet eens mét toestemming kan liegen omdat mijn lichaam me meteen verraad is lichtelijk beangstigend. Hoewel het bij de ene persoon net wat lastiger is te achterhalen welk getal hij of zij trok, lukt het toch altijd. Ik ben verrast maar een stemmetje in mijn hoofd zegt wel dat het principe van deze test toch anders is dan de échte polygraaftest. Daar stel je geen meerkeuzevragen maar juist gesloten vragen. Polygrafisten zijn hier van op de hoogte en gebruiken de kaarttest onder andere om de verdachten te laten weten dat de polygraaf de waarheid wel ziet. Onschuldigen zullen hierdoor meer ontspannen raken terwijl schuldigen juist meer in de stress schieten. Relax the innocent, stress the deceptive. Zo kan je dus een beter onderscheid maken tussen de schuldige en de onschuldige.

 

image-2017-04-13(1)

Terwijl het ene wetenschappelijke artikel een accuraatheid aanhaalt van 80 procent, slaagt een andere studie erin meer dan 90 procent van de verdachten correct te classificeren. Die betrouwbaarheid is van allerlei factoren afhankelijk vandaar dat dit getal zo kan verschillen. De houding en handelingen van de polygrafist spelen een hele belangrijke rol. Ook zal je de juiste vragen moeten stellen. In de loop van de dag neemt mijn aarzeling over de polygraaf af. Bovendien is het gebruik van de polygraaf altijd vrijwillig, kan het nooit als enige bewijslast worden gebruikt om iemand te veroordelen en is er geen enkel ander bewijs dat geen fouten kent. Ik kan de kritieken over de polygraaf nog niet volledig loslaten. Maar inmiddels weet ik wel dat de polygrafisten in Brussel er alles aan doen om de betrouwbaarheid zo hoog mogelijk te houden en onschuldigen te beschermen.

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/waarheidsdetectie-door-de-polygraaf/feed/ 0 weetlogs
Fatale selfies http://www.scilogs.be/eosblogt/fatale-selfies/ http://www.scilogs.be/eosblogt/fatale-selfies/#comments Thu, 22 Dec 2016 08:53:01 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=442 ... lees verder]]> great-white-shark-selfieHet aantal gevallen van ‘dead by selfie’ was nooit groter dan in 2016.

Een jongen van zestien is in februari gestorven in Chennai in India toen hij werd gegrepen door een trein. De jongen wilde een selfie nemen met de aankomende trein, maar hij wachtte iets te lang tot de trein goed was gekadreerd. In maart schoot een 43-jarige man uit Washington zichzelf per ongeluk een kogel door het hoofd toen hij een selfie nam met zijn wapen. In mei werd een Chinese zakenman gedood door een walrus nadat hij met het dier op de foto ging. In juni maakte een 51-jarige Duitse toerist een ‘spring-selfie’ nabij Machu Picchu in Peru. De man verloor zijn evenwicht, denderde veertig meter naar beneden en stierf. En nog eentje: in september wilde een 66-jarige Italiaanse toerist in Kenia op de foto met een kudde olifanten. Die hadden geen zin in het kiekje en vertrappelden de man voor de ogen van zijn vrouw, die niet mee op de foto wilde.

De onverantwoorde risico’s die mensen nemen voor een ultieme selfie, komen ook in de medische literatuur aan bod. Selfitis heet de aandoening

De lijst van ‘fatale selfies’ was nooit langer dan in 2016. In de eerste elf maanden kwamen negentig selfie-makers om tijdens hun jacht op likes en commentaren. Met de vaak turbulente feestdagen in gedachten ronden we dit jaar vermoedelijk de kaap van honderd selfie-doden. In 2015 waren dat er nog 39, het jaar daarvoor ‘amper’ vijftien. Hoofdzakelijk jongeren komen om tijdens het nemen van een selfie. Mannen lopen drie keer meer risico dan vrouwen, ook al maken vrouwen meer selfies. De met voorsprong meest onfortuinlijke selfie-natie is India. Meer dan de helft van alle selfie-doden wereldwijd komt uit dat land, wat de Indiase overheid er al toe aanzette om ‘selfievrije zones’ in te voeren.

De onverantwoorde risico’s die mensen nemen voor een ultieme selfie, komen ook in de medische literatuur aan bod. Selfitis heet de aandoening. Het is een psychische stoornis, verwant aan extreem narcisme, waarbij iemand een onverzadigbare drang voelt om de meest populaire te zijn op sociale media. De drang leidt ertoe dat selfiemakers onverantwoorde risico’s nemen en sterven.

Wetenschappers van de Carnegie Mellon University in het Amerikaanse Pittsburgh bestudeerden de omstandigheden van 127 fatale selfies. De doodsoorzaken pasten in zes categoriën: selfiedood door een val, verdrinking, aanrijding, wapen, dier of elektrocutie. Op basis van hun analyse ontwikkelden ze vervolgens een applicatie voor de smartphone die waarschuwt wanneer iemand een gevaarlijke selfie dreigt te maken. De app gebruikt daarvoor een database met onveilige locaties en de herkenning van potentieel gevaarlijke elementen op de foto, zoals een rotswand of een aankomende trein. In de huidige versie schat de applicatie in 70 procent van de gevallen het gevaar correct in. Alleen gezond verstand scoort beter.

20150924143027_660_420

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/fatale-selfies/feed/ 0 weetlogs
De pasta-tegen-de-muur-gooi-test http://www.scilogs.be/eosblogt/de-pasta-tegen-de-muur-gooi-test/ http://www.scilogs.be/eosblogt/de-pasta-tegen-de-muur-gooi-test/#comments Thu, 01 Dec 2016 10:15:47 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=438 ... lees verder]]> Spaghetti is gaar als hij tegen de keukenmuur blijft plakken. Zelfs wie niet vaak in de keuken staat, weet dat. Zowat overal ter wereld gooien would-be chefs pastaslierten tegen de muur. Behalve in Italië. Daar proeven ze gewoon.

Er lijkt logica in deze simpele keukentest te zitten. We beginnen altijd met droge pasta die niet aan elkaar kleeft en we eindigen met gare pasta, die in een grote meelbal klit als je niet oplet. Conclusie: ongare pasta kleeft niet, gare pasta kleeft wel. Dat is een correcte observatie en een aanzet tot verklaring, maar er is geen wetenschappelijk fundament voor deze pasta-tegen-de-muur-gooi-test.

cooked_695997-taste-nov-19-pastaDuitse onderzoekers onderwierpen de test aan een wetenschappelijke evaluatie. Ze gebruikten standaard spaghetti van het bekende merk Barilla, met een aanbevolen gaartijd van 9 minuten. Na 3, 6 en 9 minuten gooiden dertien vrijwilligers spaghettislierten tegen een keukenwand, een raam en een schoolbord. Dat zijn 13 x 3 x 3 = 107 sliertworpen, die beoordeeld werden op ‘blijven plakken’ of ‘niet blijven plakken’.

De resultaten leken aanvankelijk hoopgevend. De mate van blijven plakken steeg inderdaad naarmate de spaghetti langer had gekookt. Bij 9 minuten bleven nagenoeg alle slierten aan de muur plakken. Helemaal zoals de pasta-tegen-de-muur-gooi-test het voorschrijft. Helaas bleef de pasta ook na 3 en 6 minuten aan de muur kleven. In meer dan de helft van de gevallen was dat zo, met een foutmarge van 30 procent.

Voor zij die liever koken dan statistieken lezen: dat wil zeggen dat je heel wat slierten tegen de muur moet gooien voor je echt zeker bent dat de spaghetti gaar is. Het verlies aan spaghetti kan je compenseren door de slierten terug van de muur te halen en te serveren, maar ondertussen had je ook gewoon kunnen proeven of vertrouwen op de aanbevolen gaartijd. En dan is er nog de vraag: wat met te gare spaghetti?

De Duitse onderzoekers besluiten dat we beter doen zoals de Italianen: proeven. Ze beoogden met hun onderzoek naar eigen zeggen ook een hoger doel. Aantonen dat je niet zomaar moet aannemen wat algemeen aangenomen wordt en dat de wetenschap er is om ons tegen onzin en onwetendheid te beschermen, zelfs als het over een spaghettisliertenkwestie gaat.

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/de-pasta-tegen-de-muur-gooi-test/feed/ 0 weetlogs
Dokter, ik heb mijn smartphone ingeslikt http://www.scilogs.be/eosblogt/dokter-ik-heb-mijn-smartphone-ingeslikt/ http://www.scilogs.be/eosblogt/dokter-ik-heb-mijn-smartphone-ingeslikt/#comments Wed, 02 Nov 2016 10:42:36 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=432 ... lees verder]]> smartphoneingesliktHet is algemeen geweten dat peuters dingen inslikken. Knikkers, muntjes, batterijen. Zowat alles wat in hun handjes past, gaat ook door hun keel, denken ze. En dan met mama of papa naar de spoed. Ook volwassenen slikken wel eens zaken in die niet ingeslikt horen te worden. Zij doen dat meestal ongewild en vooral tijdens het eten. De belangrijkste oorzaak is vraatzucht, maar ook een slecht zicht doet visgraten en kippenbeentjes in de keelholte verdwijnen.
Ook na de maaltijd laat onze hoofdingang soms ongewenst bezoek binnen. Zo telt de medische literatuur tientallen rapporten van ingeslikte tandenborstels. Een 22-jarige vrouw gebruikte haar tandenborstel als kotsopwekker, maar het stokje ging helaas de verkeerde kant op. Een andere vrouw getuigde dan weer over een hardloopwedstrijdje tijdens het tanden poetsen, waarbij ze ten val kwam en de tandenborstel in haar keel voelde verdwijnen.

Het kan nog ongebruikelijker wanneer er drugs en alcohol aan te pas komen. Zo kwam een 35-jarige man bij de dokter met de melding dat hij zijn smartphone had ingeslikt. Waarom en hoe hij dat had gedaan, wist de man niet meer. Bezwarende foto’s op zijn smartphone zouden daar later (na de operatie) duidelijkheid over scheppen. Het rapport dat dit voorval beschrijft, maakt gewag van de ‘first and only case of the accidental ingestion of an entire cell phone with casing’, maar – helaas voor de mensheid – klopt dat niet. Een snuggere gevangene slikte een mobiele telefoon in, hopende dat hij na een toiletbezoek zijn compagnons kon bellen. Het snode plan eindigde voortijdig op de operatietafel.
Helaas beperkt het inslikken van voorwerpen zich niet tot pijnlijke bloopers als deze. Vaak ligt een ernstige psychische stoornis aan de basis. Bij pubers bijvoorbeeld, die zichzelf willen verminken door naalden, nietjes, scheermesjes, paperclips, glas, hout, plastic of zelfs kleurpotloden in te slikken. En een ziekenhuis in Rhode Island in de Verenigde Staten kampte enige tijd met een ziekelijk fenomeen. Amper 33 individuen waren er verantwoordelijk voor maar liefst 305 medische interventies om een bewust ingeslikt object uit hun slokdarm of maag te verwijderen. De totale kostprijs voor alle verwijderingsacties van balpennen, munten en magneten bedroeg twee miljoen dollar. Bij 26 patiënten werd een psychiatrische stoornis vastgesteld. Bij 7 dus niet.

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/dokter-ik-heb-mijn-smartphone-ingeslikt/feed/ 0 weetlogs
De Universele Wet der Metalness http://www.scilogs.be/eosblogt/de-universele-wet-der-metalness/ http://www.scilogs.be/eosblogt/de-universele-wet-der-metalness/#comments Wed, 17 Aug 2016 12:54:58 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=401 ... lees verder]]> Welk woord is het meest metal van allemaal?

burnn

Zoals elk muziekgenre heeft ook metal zijn ongeschreven etiquette. Voor een buitenstaander kan het moeilijk zijn om in te schatten wat metal is en wat niet. Al is het eigenlijk vrij eenvoudig. De kop van een vleermuis afbijten is metal, de eendjes voederen in het park niet. Een fles whisky als ontbijt is metal, een smoothie met kiwi en goji-bessen is dat niet. Goji-ra is dan weer wel metal, want dat is gelatiniseerd Japans voor het fictieve monster Godzilla. Het taalgebruik is met andere woorden een voorzichtige hint der metalness. Zo zijn Cannibal Corpse, Anthrax en Megadeth vermoedelijk metalbands. Burn, Suffer, Die. Dat is metal. Maar welk woord is nu het meest metal van allemaal?

De Londense datawetenschapper en Iron Maiden-fan Iain Barr zocht het uit. Hij maakte een lijst van alle woorden uit 222.623 metalnummers, gooide er woorden als the, and en that uit en vergeleek zijn lijst vervolgens met de Brown Corpus, een lijst van ongeveer een miljoen ‘doordeweekse’ Engelse woorden uit kranten, wetteksten en boeken. De metal’ste woorden zijn volgens Iain Barr de woorden die vaak in metalteksten voorkomen en tegelijk zeldzaam zijn in het taalgebruik van de demonenvrije wereld. Hij bedacht daarvoor een formule, een Universele Wet der Metalness, wat op zich ook behoorlijk metal is.

Het metalgehalte van een woord (Mw) is te berekenen is uit de frequentie van voorkomen van een woord (w) in een metaltekst (Nwmetal) gedeeld door de frequentie van voorkomen van datzelfde woord in de lijst der alledaagse woorden (Nwbrown).
Barr becijferde dat, breathe (het proces waarbij een substantie, voornamelijk drugs, wordt opgenomen), eternity (een zeer lange periode, gewoonlijk doorgebracht in de hel), veins (een ander medium waarlangs substanties, voornamelijk drugs, worden opgenomen) en cries (de triestige roep van een arend of ander vliegend monster) behoorlijk metal zijn, maar dat niets zo metal is als burn (het toedienen van extreme hitte op een lichaam). De minst metal’ige metalwoorden zijn university (een plaats van leren en schuldgevoelens), particulary (een moeilijk uit te spreken woord) en secretary (een persoon die niet graag secretaresse wordt genoemd).
Het gecijfer van Barr is niet nieuw. Eerder berekenden onderzoekers van de University of Colorado in de VS al dat het woord love in de voorbije halve eeuw steeds minder vaak is gebruikt in popmuziek. Verwijzingen naar seks maakten een omgekeerde evolutie – tss, die jeugd van tegenwoordig! Zwarte artiesten gebruiken het vaakst verwijzingen naar seks, maar hun teksten zijn langer dan die van de vrouwelijke zangeressen uit de jaren 1960 en 1970, die de grootste dichtheid aan seksuele referenties allertijden uitkraamden.

Liefde en seks moeten het in metalteksten vaak afleggen tegen dood en vernieling. Toch zetten metalheads hun destructieve taalgebruik zelden om in daden. Onderzoekers van de universiteit van Wenen stelden vast dat metalfans net een hogere levensvoldoening hebben dan aanhangers van een populairder genre, en dat ze ook minder vaak zelfmoord plegen dan hun teksten doen vermoeden.
Een ander, Amerikaans onderzoek toont zelfs aan dat niet metal, maar countrymuziek het risico op zelfdoding verhoogt. De wetenschappers stelden vast dat in steden waar lokale radiostations meer country draaien, inwoners een hoger risico op zelfdoding hebben. Het effect is onafhankelijk van het aantal scheidingen, de beschikbaarheid van wapens en armoede, en geldt alleen voor blanke inwoners. Tijd voor een waarschuwingslabel op countryalbums?001-001-cover-v4-1609-1

Deze blog verscheen in de rubriek "Fantastische Wetenschap" in Eos magazine. Klik op de cover om het magazine te bestellen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/de-universele-wet-der-metalness/feed/ 0 weetlogs
Herdenk de necrofiele eend http://www.scilogs.be/eosblogt/herdenk-de-necrofiele-eend/ http://www.scilogs.be/eosblogt/herdenk-de-necrofiele-eend/#comments Mon, 23 May 2016 12:04:25 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=385 ... lees verder]]> Op 5 juni, om vijf voor zes precies, vindt op het gazon naast het glazen nieuwbouwpaviljoen van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam een opmerkelijk ritueel plaats. Dan komt conservator Kees Moeliker naar buiten met een geconserveerde mannetjeseend in zijn hand. Hij hijst de eend richting hemel, want ook eenden gaan daarheen na hun dood, waarna hij een moment van bezinning houdt.

02_dead_duck_day-6573-anjes_gesink-2014-kopie

Kees Moeliker tijdens de 2014-editie van Dead Duck Day. (Foto: Anjes Gesink, Natuurhistorisch Museum Rotterdam)

Dat doet Moeliker elk jaar sinds 5 juni 1996. Soms is hij vergezeld van een klein publiek. Soms staat hij er helemaal alleen. Via het merkwaardige ritueel herdenkt Moeliker het onfortuinlijke slachtoffer dat zich tegen zijn kantoorraam te pletter vloog, dood richting het gazon stortte, en daar vervolgens een uur en een kwartier brutaal werd verkracht door een hitsig kwakende soortgenoot.

Kees Moeliker was buitengewoon verwonderd door het spektakel. Hij keek en noteerde, zocht in de literatuur naar soortgelijke observaties, vond niets, en publiceerde vervolgens de eerste observatie van homoseksuele necrofilie bij vogels. De waarneming leverde Moeliker de bijnaam ‘eendenman’ op, en in 2003 ontving hij ook een Ig Nobelprijs, de internationale hoofdprijs voor de beste fantastische wetenschap.

 

Het goudhaantje verkrachtte zijn dode soortgenoot minutenlang op Heidi's terras

Kees Moeliker bezit intussen het grootste archief van necrofiele vogelsoorten. Hij heeft achttien gevallen geobserveerd en gedocumenteerd. In april van dit jaar mocht hij voor een voorlopig laatste keer juichen. De Nederlandse Heidi Tack maakte toen de eerste opnames van een necrofiel goudhaantje. Dat is het kleinste Europese vogeltje, herkenbaar aan het licht groenig lijfje en de felgele streep op de kop. Zo’n goudhaantje vloog zich te pletter tegen een raam, en werd vervolgens door een ander goudhaantje – dat toch de moeite deed om er eerst nog een paringsdansje omheen te maken – verkracht. Op Heidi’s terras. De opnames van necrofiel gedrag bij kleine zangvogels zijn een primeur.

De keuze voor het woord necrofiel kan voor verwarring zorgen. De vogels hebben geen besef van goed en kwaad, en hun necrofiel gedrag is niet te vergelijken met de ziekelijke of criminele variant bij de mens. De mannetjesvogels worden gedreven door hun hormonen. Daarom gebeuren de meeste observaties van necrofiel gedrag in de lente. Veel opmerkelijker is dat enkel een dramatische dood, zoals een verkeersongeval of een botsing met een raam, leidt tot necrofiel gedrag van soortgenoten. En de manier waarop de dierenlichamen dan op de grond liggen is cruciaal voor de vergissing. De ‘onderdanige’ positie van een vogel die zich net tegen een raam doodvloog, op de buik, met het hoofd en de staart naar beneden, is onweerstaanbaar voor een hitsige soortgenoot.

Daarmee zijn we aangekomen bij de belangrijkste boodschap van Dead Duck Day, het jaarlijkse herdenkingsmoment van Kees Moeliker. Het ritueel op 5 juni is vooral een eerbetoon aan alle vogels die hetzelfde lot ondergingen als Moelikers eend, en een oproep om na te denken over manieren waarop we dramatische ongevallen zoals vogel-raambotsingen kunnen vermijden. En als je alleen daarvoor niet helemaal naar Rotterdam wil reizen, weet dan dat het herdenkingsmoment traditioneel eindigt met een heerlijk zesgangeneendenmenu bij de lokale Chinees.

 

 

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/herdenk-de-necrofiele-eend/feed/ 0 weetlogs
Waarom ik niet ‘open sta’ voor homeopathie http://www.scilogs.be/eosblogt/waarom-ik-niet-open-sta-voor-homeopathie/ http://www.scilogs.be/eosblogt/waarom-ik-niet-open-sta-voor-homeopathie/#comments Mon, 23 May 2016 07:13:28 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=377 ... lees verder]]> ‘Er bestaan ook homeopatische druppeltjes tegen krampjes, die vaak prima werken’, zei de vroedvrouw. Die krampjes speelden onze pasgeboren zoon danig parten en daar leek weinig aan te doen. Maar homeopathie? Nee, liever niet. ‘Ja, niet iedereen staat daar voor open’, klonk het schijnbaar een beetje geschrokken door mijn overtuigde afwijzing van het voorstel. ‘Hij is journalist bij Eos’, voegde mijn vriendin er ter verantwoording en enigszins verontschuldigend aan toe.

Even leek het alsof ik mij zou moeten verantwoorden voor het feit dat ik ‘niet open stond’ voor homeopathie en daardoor mijn zoon verlichting van zijn spijsverteringsperikelen ontzegde. Ik moest denken aan het citaat van filosoof Jacob Needleman: ‘Hou je geest open, maar niet zo wijd dat je brein eruit valt.’
Dat homeopathie onzin is, staat als een paal boven geschud water. Dat blijkt niet alleen uit het wetenschappelijk onderzoek, maar ook uit de grondbeginselen van de homeopatische leer zelf. Dat water door het schudden herinneringen zou behouden aan de werkzame stof die er ooit in opgelost was en dat de sterkste verdunningen – die helemaal geen werkzame stof meer bevatten – net de krachtigste zijn, is in strijd met de basiswetten van de wetenschap.
En al die succesverhalen dan? Die zijn deels te wijten aan het placebo-effect, en deels aan het feit dat homeopathie vaak wordt ingeschakeld voor kwalen die na verloop van tijd vanzelf overgaan. Zoals babykrampjes.

En wat dan nog? Als mensen zich daar beter bij voelen, kan dat toch geen kwaad? Wel, dat hangt er dus vanaf. Wie ervan overtuigd geraakt dat homeopathie hem heeft verlost van een verkoudheid, uitslag of een zere knie zal misschien geneigd zijn om ook voor serieuzere kwalen een beroep op de homeopaat te doen. Wie de smaak te pakken heeft en op zoek gaat naar meer informatie over homeopathie, komt al snel terecht op websites waar de afkeer van de klassieke geneeskunde, de complottheorieën en anti-vaccinatiepropaganda hoogtij vieren. Wie de rede even aan de kant schuift, en ‘open staat’ voor wat tegen alle betrouwbare medische kennis indruist, weet niet waar de reis eindigt. In het slechtste geval wellicht in het ziekenhuis.

Eén van de voor dit onderzoek gecontacteerde homeopaten gaf mee dat de geadviseerde reisvaccinaties ‘meer neveneffecten dan effecten hebben’ en ‘niet veilig en niet effectief zijn’. We moesten er ook het boek ‘Vaccinatie, het einde van de mythe’ eens op naslaan. ‘Wie een gezond immuunsysteem heeft, wordt niet ziek.’ Zo simpel is dat. Een andere adviseerde een probioticum om ons te wapenen tegen allerlei ziektes.
Enkele van de geraadpleegde homeopaten lieten bovendien weten dat ze al veel reizigers met hun alternatieve middelen hadden ‘geholpen’. Misschien begon het voor sommigen onder hen ook ooit met druppeltjes tegen krampjes.

____________________________________________

cover16062

Gevaarlijke homeopathie

De klassieke malariapillen achterwege laten als je naar Afrika reist, kan levensgevaarlijk zijn. Toch schrijven homeopaten in Vlaanderen en Nederland zonder schroom niet-werkzame alternatieven voor. Dat blijkt uit ons undercoveronderzoek. De reportage kunt u lezen in het juni-nummer van Eos, dat nu te koop is.

 

 

 

 

____________________________________________

 

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/waarom-ik-niet-open-sta-voor-homeopathie/feed/ 26 weetlogs
De vacuümverpakte lelijkerd http://www.scilogs.be/eosblogt/de-vacuumverpakte-lelijkerd/ http://www.scilogs.be/eosblogt/de-vacuumverpakte-lelijkerd/#comments Tue, 10 May 2016 12:17:06 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=362 ... lees verder]]> zwaanPaleontologen graven elke week wel ergens een dinosaurus of een ander prehistorische beest op. De communicatiedienst van hun onderzoeksinstelling maakt de vondst wereldkundig en steekt dan meestal een prentje bij het persbericht hoe het dier er had kunnen uitzien. In de meeste gevallen overvalt mij dan een gevoel van medelijden. Wat waren die beesten lelijk. De meeste dinosauriërs zien er zo gruwelijk uit. Niemand – behalve filmmakers – hoopt dat ze ooit terugkeren.

Ik kan moeilijk geloven dat de fauna van weleer echt zo afstotelijk of ‘onaf’ was. Dieren zijn vandaag ook nog niet af. Ze blijven evolueren. Daarom zijn ze nog niet lelijk. Ligt het dan aan de beeldvorming? Van uitgestorven dieren hebben we vaak niet veel meer dan wat botten. Niemand heeft ooit een dinosaurus gezien. Het beeld dat we ervan hebben, is grotendeels het product van kunstenaars.

De Amerikaanse natuurschilder Charles Knight heeft de dinosaurus uitgevonden. Aan het einde van de negentiende eeuw trok hij een dik, ruw vel over een hoop beenderen en schiep de dinosaurus. Hij baseerde zich op de kennis van paleontologen, anatomen en fysiologen. In een sympathiek kleurtje of verenkleed had hij blijkbaar geen zin. Zo ontstond het beeld van de v­acuümverpakte lelijkerd.

Charles Knight vindt de dino uit.

Charles Knight vindt de dino uit.

De nazaten van Charles Knight voegden daar nog een fear factor aan toe. Zij gaven de dinosaurussen hun meedogenloze karakter. Dinosaurussen luieren of knuffelen niet. Ze rennen, schreeuwen en staan elkaar voortdurend naar het leven. Dat stereotiepe beeld staat in contrast met de enorme verscheidenheid aan karakters en uiterlijke verschijningen die voorkomen in de huidige dieren–wereld. Het is zeer aannemelijk dat dinosaurussen even gekleurd, bizar en divers waren als hedendaagse dieren. Ze deden ook wel eens een dutje, zorgden voor hun jongen of verzonnen de meest indrukwekkende dansjes en gezangen om een partner te verleiden.

All-Yesterdays-Korean-magazine-June-2015-600-px-tiny-Jan-2016-Tetrapod-Zoology

Zo zouden de kat of het konijn gereconstrueerd kunnen worden als er enkel fossielen van hen zouden bestaan.

Ondertussen weten paleontologen dat die veronderstellingen zo gek niet zijn. Paleokunstenaar John Conway pleitte in zijn boek All Yesterdays uit 2012 voor een grondige aanpassing van het beeld dat we van dinosaurussen hebben. Hij laat zien hoe we een fout beeld van dinosaurussen kregen door de botten van hedendaagse dieren op dezelfde manier te interpreteren. Hij maakte een vacuümverpakte versie van een zwaan, een kat en een paard. Lelijk. Vervolgens gebruikte hij moderne eigenschappen om fossielen van dinosaurussen te herinterpreteren en creëerde een mooier en meer divers dinobeeld, zoals dat van een vredig slapende tyrannosaurus rex, de gruwel uit Jurassic Park. Hopelijk zorgt dit voorbeeld ervoor dat ook dinosaurussen in de toekomst schoonheidsprijzen winnen.All-Yesterdays-John-Conway-sleepy-Stan-600-px-tiny-Darren-Naish-Tetrapod-Zoology

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/de-vacuumverpakte-lelijkerd/feed/ 0 weetlogs
Druk? Ga toch met je schildpad wandelen!
 http://www.scilogs.be/eosblogt/druk-ga-toch-met-je-schildpad-wandelen%e2%80%a9/ http://www.scilogs.be/eosblogt/druk-ga-toch-met-je-schildpad-wandelen%e2%80%a9/#comments Thu, 17 Dec 2015 09:00:23 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=345 ... lees verder]]> ‘Druk, druk, druk!’ Als we het tijdens korte ontmoetingen op straat graag over het weer hebben, dan nog veel liever over hoe gejaagd ons leven wel niet is. De wekker op half zeven. De file. De meerkamp op het werk. En thuis - jawel, zelfs daar - druk, druk, druk. En wanneer spreken we nog eens af? (Of heb je het te druk?)

Schermafbeelding 2015-12-17 om 11.32.39

Peilingen bevestigen ons aanvoelen. Terwijl in 1965 nog een kwart van de mensen zich altijd opgejaagd voelde, was dat in 2004 al een derde. Tegelijk groeide het aantal boeken dat ons moet helpen met de dagelijkse razernij om te gaan naar een hoge stapel, een onleesbaar hoge stapel want, tja, te druk.

Hoe komt dat toch? De vraag is blijkbaar zo complex dat Europa en de Britse overheid in 2008 respectievelijk 2,5 miljoen euro en 3,7 miljoen pond aan de University of Oxford schonken om het uit te zoeken. De onderzoekers bestudeerden duizenden dagboeken waarin mensen uit dertig landen van uur tot uur bijhielden wat ze aan het doen waren. De universiteit had in de jaren 1960 en 1980 al iets soortgelijks gedaan, en dus kon ze vergelijken. Wat bleek? We hebben het helemaal niet drukker dan vroeger. In de meeste ontwikkelde landen is de som van de arbeidsuren op het werk en thuis (voor bijvoorbeeld schoonmaken en koken) niet groter dan in de jaren 1960. We hebben zelfs iets meer vrije tijd. We hebben het volgens de dagboekanalyses vooral druk omdat we ons aantal gewerkte uren met vijf tot tien procent overschatten. Wie de meeste uren klopt, overschat ook het meest, soms met meer dan de helft. Leerkrachten, advocaten en politieagenten overschatten hun werkuren consequent met twintig procent. Wetenschappers zijn correcter: zij kloppen de uren die ze beweren te kloppen.

Twee groepen hebben gelijk als ze zeggen dat ze het druk hebben. Alleenstaande werkende ouders en hoogopgeleiden met jonge kinderen. Zij werken hard én spelen hard (met hun kinderen). In die laatste groep zitten ook de luidste roepers: academici en journalisten - wat meteen dat hoge aantal stressboeken verklaart.

4dc34f60a1a219d5101712215a363714

Maar het gaat ook over status. In de 19de eeuw was het cool om veel vrije tijd te hebben. Rond 1840 bijvoorbeeld kuierden rijke literaire types met hun schildpad door de straten van Parijs om te laten zien hoe ontiegelijk veel tijd ze hadden. Modegrillen veranderen. Vandaag is ‘druk, druk, druk’ een teken van welstand - en dus iets wat we graag willen uitstralen. Stel je voor dat we die dagelijkse gesprekken zouden vullen met ‘Rustig, rustig, rustig… Ik heb tegenwoordig eigenlijk echt niets te doen.’ We zouden snel zonder vrienden zitten. Op onze trouwe schildpad na dan.

Op de website van Nature kunt u meer over dit onderzoek lezen.

 

Lees ook:

Waarom je écht moet stoppen met multitasken

Zo herken je een burn-out

 

 

 

 

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/druk-ga-toch-met-je-schildpad-wandelen%e2%80%a9/feed/ 0 weetlogs
De finale: mijn eigen gefermenteerd wortelsap proeven http://www.scilogs.be/eosblogt/de-finale-mijn-eigen-gefermenteerd-wortelsap-proeven/ http://www.scilogs.be/eosblogt/de-finale-mijn-eigen-gefermenteerd-wortelsap-proeven/#comments Thu, 05 Nov 2015 13:02:24 +0000 http://www.scilogs.be/eosblogt/?p=316 ... lees verder]]> Dertig dagen geleden ging deze bokaal met wortelsap de kelder in. Vandaag mag de pot voor het eerst terug open. En vooral, vandaag mag ik eindelijk proeven van mijn eerste fermentatiebrouwsel.pekesDe geur blijkt bij het openen alvast stukken beter dan wat ik rook in de bokaal die ik na drie dagen opende. Toen was de geur vooral composthoop-achtig, vandaag ruik ik de zuurheid die ook uit flessen cider of geuze opstijgt.

De smaak is zout-zuur. Te zout eigenlijk volgens de meer ontwikkelde smaakpapillen van mijn vriendin Charlotte. Maar best drinkbaar. Zeker in de wetenschap dat ik nu puur gefermenteerd wortelsap proef, terwijl het eigenlijk de bedoeling is om het te mengen met bijvoorbeeld fris appelsap.pekes2Over dat zout wist Sander Wuyts, één van de wetenschappers betrokken bij het Ferme Pekes project, me trouwens te vertellen dat aan het recept dat wij naar huis hadden meegekregen uit voorzorg extra zout is toegevoegd. Extra zout betekent minder kans op kwaadaardige bacteriën, en dus minder kans op mislukking.

Maar extra zout betekent ook minder lekker. Bij mijn volgende fermentatie moet ik daar dus een evenwicht in vinden. En die volgende keer komt er zeker. Dit citizen science project liet me kennis maken met fermenteren, en het bevalt me. Zeker ook omdat mijn eerste keer "veilig" verliep onder het toeziend oog van microbiologen. Dat bespaart me al de onzekerheid die vaak met testbrouwsels gepaard gaat. En ik weet nu dat wetenschappers geloven in, of toch op zoek zijn naar, de gezondheidsvoordelen van gefermenteerd sap. Ook dat is een motivatie om er mee door te gaan.

De bio-ingenieurs van de Universiteit Antwerpen bestuderen dezer dagen de stalen van alle deelnemers. Resultaten zijn er voorlopig nog niet. Van zodra er iets te melden is, blog ik er hier over.

Eerder schreef ik al deze blogs over het Ferme Pekes project:

pekes3Ook zin gekregen om deel te nemen aan een citizen science project en zo de wetenschap een handje te helpen? Op www.iedereenwetenschapper.be vind je interessante wetenschappelijke projecten waaraan je als niet-wetenschapper kan deelnemen, gaande van vogeltellingen over games voor kankeronderzoek tot het analyseren van foto’s van het heelal. ‘Iedereen Wetenschapper’ is een nieuw initiatief van Eos, ondersteund door de Jonge Academie Vlaanderen en Scientific American.

]]>
http://www.scilogs.be/eosblogt/de-finale-mijn-eigen-gefermenteerd-wortelsap-proeven/feed/ 4 weetlogs