Herdenk de necrofiele eend


Op 5 juni, om vijf voor zes precies, vindt op het gazon naast het glazen nieuwbouwpaviljoen van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam een opmerkelijk ritueel plaats. Dan komt conservator Kees Moeliker naar buiten met een geconserveerde mannetjeseend in zijn hand. Hij hijst de eend richting hemel, want ook eenden gaan daarheen na hun dood, waarna hij een moment van bezinning houdt.

02_dead_duck_day-6573-anjes_gesink-2014-kopie

Kees Moeliker tijdens de 2014-editie van Dead Duck Day. (Foto: Anjes Gesink, Natuurhistorisch Museum Rotterdam)

Dat doet Moeliker elk jaar sinds 5 juni 1996. Soms is hij vergezeld van een klein publiek. Soms staat hij er helemaal alleen. Via het merkwaardige ritueel herdenkt Moeliker het onfortuinlijke slachtoffer dat zich tegen zijn kantoorraam te pletter vloog, dood richting het gazon stortte, en daar vervolgens een uur en een kwartier brutaal werd verkracht door een hitsig kwakende soortgenoot.

Kees Moeliker was buitengewoon verwonderd door het spektakel. Hij keek en noteerde, zocht in de literatuur naar soortgelijke observaties, vond niets, en publiceerde vervolgens de eerste observatie van homoseksuele necrofilie bij vogels. De waarneming leverde Moeliker de bijnaam ‘eendenman’ op, en in 2003 ontving hij ook een Ig Nobelprijs, de internationale hoofdprijs voor de beste fantastische wetenschap.

 

Het goudhaantje verkrachtte zijn dode soortgenoot minutenlang op Heidi's terras

Kees Moeliker bezit intussen het grootste archief van necrofiele vogelsoorten. Hij heeft achttien gevallen geobserveerd en gedocumenteerd. In april van dit jaar mocht hij voor een voorlopig laatste keer juichen. De Nederlandse Heidi Tack maakte toen de eerste opnames van een necrofiel goudhaantje. Dat is het kleinste Europese vogeltje, herkenbaar aan het licht groenig lijfje en de felgele streep op de kop. Zo’n goudhaantje vloog zich te pletter tegen een raam, en werd vervolgens door een ander goudhaantje – dat toch de moeite deed om er eerst nog een paringsdansje omheen te maken – verkracht. Op Heidi’s terras. De opnames van necrofiel gedrag bij kleine zangvogels zijn een primeur.

De keuze voor het woord necrofiel kan voor verwarring zorgen. De vogels hebben geen besef van goed en kwaad, en hun necrofiel gedrag is niet te vergelijken met de ziekelijke of criminele variant bij de mens. De mannetjesvogels worden gedreven door hun hormonen. Daarom gebeuren de meeste observaties van necrofiel gedrag in de lente. Veel opmerkelijker is dat enkel een dramatische dood, zoals een verkeersongeval of een botsing met een raam, leidt tot necrofiel gedrag van soortgenoten. En de manier waarop de dierenlichamen dan op de grond liggen is cruciaal voor de vergissing. De ‘onderdanige’ positie van een vogel die zich net tegen een raam doodvloog, op de buik, met het hoofd en de staart naar beneden, is onweerstaanbaar voor een hitsige soortgenoot.

Daarmee zijn we aangekomen bij de belangrijkste boodschap van Dead Duck Day, het jaarlijkse herdenkingsmoment van Kees Moeliker. Het ritueel op 5 juni is vooral een eerbetoon aan alle vogels die hetzelfde lot ondergingen als Moelikers eend, en een oproep om na te denken over manieren waarop we dramatische ongevallen zoals vogel-raambotsingen kunnen vermijden. En als je alleen daarvoor niet helemaal naar Rotterdam wil reizen, weet dan dat het herdenkingsmoment traditioneel eindigt met een heerlijk zesgangeneendenmenu bij de lokale Chinees.

 

 

Een reactie geven