Antwoorden aan een klimaatscepticus

3 januari 2017 door Sara Vicca in Geen categorie

Op mijn vorige blog kreeg ik een vrij uitgebreide reactie van een klimaatscepticus. Zoals steeds komen zulke sceptici aandraven met opmerkingen die voor een leek misschien logisch klinken, maar het zijn steeds weer onwaarheden of uit context getrokken halve waarheden. Doorgaans is het beter niet rechtstreeks te reageren op uitlatingen van klimaatsceptici. Ze staan immers niet open voor een discussie gebaseerd op wetenschappelijke feiten, maar dienen ofwel andere belangen, of proberen door het uitpikken (en verdraaien) van bepaalde feiten hun wereldbeeld in stand te houden. Ik ga hier voor een keer toch in op de commentaren, omdat de antwoorden erop duidelijk maken hoe feiten verdraaid worden om twijfel te zaaien over klimaatverandering (wat helaas plots weer aan relevantie gewonnen heeft nu een klimaatontkenner president van de VS wordt).

 

1. Bewering: geen toename van klimaatextremen volgens Nature editoriaal en IPCC.

Tabel spm1 uit het laatste IPCC rapport (AR5).  In verscheidene regio‘s is er al een toename van weersextremen vastgesteld. In de toekomst zal het aantal extremen hoogst waarschijnlijk nog verder toenemen.

KLIK VOOR VERGROTE WEERGAVE                     Tabel spm1 uit het laatste IPCC rapport (AR5).
In verscheidene regio‘s is er al een toename van weersextremen vastgesteld. In de toekomst zal het aantal extremen hoogst waarschijnlijk nog verder toenemen.

Deze bewering is totaal fout. Het is niet duidelijk welk editoriaal wordt bedoeld, maar in Nature rapporteerden we o.a. hier over het enorme belang van toenemende klimaatsextremen voor de toekomstige koolstofcyclering, en ook het IPCC vermeldt duidelijk het belang van weersextremen. Het IPCC heeft een speciaal rapport gewijd aan extreme weersgebeurtenissen (SREX) en ook het laatste IPCC rapport (AR5) geeft een toename van weersextremen zoals hittegolven en droogtes aan (zie tabel spm1 uit AR5). De meteorologische mechanismens achter toenemende weersextremen als gevolg van de opwarming zijn trouwens vrij goed gekend. Vertraging van de straalstroom als gevolg van sterker opwarmende polen in vergelijking met tropen speelt hierin een sleutelrol. Voor meer informatie over hoe klimaatverandering extreme weersgebeurtenissen precies in de hand werkt verwijs ik naar een eerdere blog.
Wat meer onzekerheid hangt er rond de rol van de mens in huidige weersextremen. Tot voor enkele jaren meldden wetenschappers doorgaans dat geen enkele weersgebeurtenis op zich aan klimaatverandering kon toegeschreven worden, maar dat de algemene toename van extremen er wel duidelijk een gevolg van is. Hier kwam de laatste jaren echter verandering in. Men is o.a. gaan berekenen hoe groot (of klein) de kans op een bepaald weersextreem is in een scenario met en een zonder klimaatverandering. Uit zulke berekeningen blijkt vaak dat weersextremen (zoals bvb. Orkaan Sandy) extreem onwaarschijnlijk zijn in een scenario zonder klimaatverandering, en eigenlijk enkel mogelijk worden wanneer men de opwarming in rekening neemt. Recent werd voor de vijfde keer een jaarlijks rapport over klimaatextremen gepubliceerd waarin voor elk weersextreem van dat jaar (in dit geval 2015) de bijdrage van de mens berekend was (er werd ook een toegankelijke samenvatting over gepubliceerd). Dit en andere recente studies tonen aan dat men nu eigenlijk al kan stellen dat het overgrote deel van de weersextremen een menselijk aandeel heeft: zonder toedoen van de mens zouden deze extremen nooit zo erg geweest zijn.
Bovendien is wat we nu zien nog maar het resultaat van iets minder dan 1 °C opwarming. Zoals Fischer & Knutti recent aantoonden, neemt het aantal neerslag- en hitte-extremen exponentieel toe met opwarming. Volgens die studie zijn nu reeds 18% van extreme neerslagdagen en 75% van extreme hittedagen te wijten aan de mens. Bij 2 °C opwarming wordt dit respectievelijk ca. 40% en 99%; t.o.v. het pre-industriële tijdperk zal de kans op extreme neerslag dan verdrievoudigd zijn, het aantal extreme hittedagen zal meer dan vervijfvoudigen.

 

2. Bewering: De Aarde, en vooral drogere gebieden, worden steeds groener (waarmee geïnsinueerd wordt dat er geen reden tot bezorgdheid kan zijn).

De Aarde is inderdaad groener geworden (zie bvb. hier en hier), en dit is helemaal in lijn met het feit dat landecosystemen momenteel zo’n 31% van onze CO2 emissies opslaan (zoals ik in mijn blog meldde). In de kritiek wordt echter onterecht verondersteld dat het land altijd een koolstofsink zal blijven zolang de CO2 concentraties blijven toenemen, en dat is nu net wat naar alle waarschijnlijkheid niet het geval zal zijn.
De positieve groeirespons van planten op verhoogde CO2 concentraties is beperkt. Het belang van bedreigingen zoals droogtes en hittegolven heb ik in mijn vorige blog reeds beschreven, maar er zijn nog andere belangrijke beperkingen. Zelfs zonder klimaatverandering is het positieve CO2 effect op plantengroei gelimiteerd. Planten hebben immers niet enkel CO2 en water nodig om te groeien, maar ook stikstof, fosfor en andere voedingsstoffen die ze via hun wortels uit de bodem halen. Beperkte beschikbaarheid van die voedingsstoffen vertraagt plantengroei en kan ook het positieve CO2 effect teniet doen (en bijgevolg ook koolstofopslag in ecosystemen). Dit blijkt o.a. ook uit de meest geavanceerde klimaatmodellen die stikstof en fosfor in rekening nemen. Deze modellen geven aan dat de koolstofsink van het land in de toekomst gelimiteerd zal zijn door de beperkte beschikbaarheid van deze voedingsstoffen. Volgens enkele van die modelstudies zijn de projecties van het IPCC (die noodgedwongen modelversies gebruikten waarin stikstof en fosfor nog ontbraken) dan ook te optimistisch wat betreft de toelaatbare broeikasgasemissies om onder 2 °C opwarming te blijven. Deze IPCC modellen gaan er immers van uit dat het land nog een hele tijd een koolstofsink blijft, terwijl gelimiteerde beschikbaarheid van voedingsstoffen dit waarschijnlijk niet toelaat en het land al sneller dan verondersteld kan veranderen in een bron van CO2.

 

3. Bewering: Aangezien tijdens de vorige tussenijstijd (het Eemien) de temperatuur hoger maar de CO2 concentratie lager was dan vandaag, is er geen reden om aan te nemen dat er meer CO2 zal vrijkomen t.g.v. opwarming.

Deze vergelijking is incorrect en een typisch voorbeeld van het verdraaien van feiten om klimaatverandering te ontkennen of te minimaliseren. In deze bewering wordt er immers van uitgegaan dat elke tussenijstijd een weerspiegeling is van de voorgaande. Zoals ik hieronder kort zal aangeven, is dit niet het geval. Om aan de hand van prehistorische data de link tussen opwarming en het vrijkomen van broeikasgassen na te gaan, is het zinvoller te kijken naar de patronen van broeikasgasconcentraties en temperatuur overheen de cycli van ijstijden en tussenijstijden. Deze cycli tonen overduidelijk dat temperatuursstijging en stijgende atmosferische broeikasgasconcentraties sterk samenliepen. De CO2 en CH4 concentraties volgden daarbij de opwarming (niet andersom zoals nu) en zijn er dus een gevolg van. Bovendien is de snelle stijging van broeikasgassen t.g.v. opwarming een belangrijke factor om de snelheid en grootte van de temperatuursstijging te kunnen verklaren. 

Figuur 1: Verloop van temperatuur (rood) en atmosferische CO2 en CH4 concentraties (zwart en blauw) over de laatste 400 000 jaar waarin ijstijden en tussenijstijden elkaar afwisselden. Op het einde van elke ijstijd zorgde de verandering van de baan van de Aarde rond de zon voor een stijging van de temperatuur op Aarde, die telkens gevolgd werd door het vrijkomen van CO2 en CH4. De verhoogde atmosferische CO2 en CH4 concentraties zorgden voor een positieve feedback op de opwarming; ze versnelden en versterkten de opwarming dus.

Over de voorbije miljoen jaar gingen ijstijden en tussenijstijden in elkaar over met een periodiciteit van ca. 100 000 jaar. De overgang tussen ijstijd en tussenijstijd werd telkens ingezet door een verandering van de baan van de Aarde rond de zon, maar die baan veranderde niet altijd op exact dezelfde manier. Een verschil in de stand van de aardas maakte dat de Aarde tijdens het Eemien meer zonlicht ontving dan tijdens het Holoceen (de huidige tussenijstijd). Dit verklaart waarom het Eemien warmer was dan het Holoceen (althans tot nu toe). Ook tijdens de overgang van ijstijd Saailien naar tussenijstijd Eemien was er een sterke en snelle toename van broeikasgassen in de atmosfeer (Figuur 1). Veel meer informatie over het Eemien als analoog voor de huidige opwarming vind je o.a. hier en hier.

 

4. Bewering: Opname van CO2 door natuurlijke ecoystemen zal niet afnemen (enkel de oceanen werden aangehaald in de commentaar).

Mijn blog ging over de CO2 opname en opslag op het land, en ik zou het daar simpelweg op kunnen houden. Maar, hoe zit het eigenlijk met de koolstofopslag in de oceanen? Momenteel nemen de oceanen zo’n 26% van onze emissies op. In absolute waarde (Gt CO2 per jaar) stijgt de CO2 opname door de oceanen nog steeds, maar als fractie van onze uitstoot nemen de oceanen steeds minder koolstof op (Figuur 2C).

Figuur 2: Tijdsverloop van de fractie van de totale emissies die (A) in de atmosfeer achterblijft, (B) opgenomen wordt door het land, en (C) opgenomen wordt door de oceanen. Bron: Canadell et al., 2007, PNAS.

Figuur 2: Tijdsverloop van de fractie van de totale emissies die (A) in de atmosfeer achterblijft, (B) opgenomen wordt door het land, en (C) opgenomen wordt door de oceanen. Bron: Canadell et al., 2007, PNAS.

 

De buffercapaciteit van de oceanen neemt dus langzaam af. Veranderingen in oceaancirculatie als gevolg van de opwarming spelen hier een belangrijke rol in. Daarnaast daalt ook de oplosbaarheid van CO2 wanneer de temperatuur van het water stijgt, en heeft de verzuring (die een gevolg is van de CO2 opname) een negatieve invloed op de koolstofopslag in de oceanen. Er wordt dan ook verwacht dat de oceanen steeds minder van onze emissies zullen opslaan, maar momenteel wordt het onwaarschijnlijk geacht dat de CO2 opname door de oceanen in de komende eeuw zou stoppen. De buffer neemt dus af, maar blijft hoogst waarschijnlijk nog wel een hele tijd bestaan (wat niet per se goed nieuws is, aangezien de CO2 opname de oceanen verzuurt en zo de hele voedselketen in de oceaan aantast).

 

 

Voor veel meer argumentatie op klassieke beweringen van klimaatsceptici verwijs ik graag naar de website https://skepticalscience.com/ waar de wetenschap rond klimaatverandering verduidelijkt wordt en argumenten van klimaatsceptici op wetenschappelijke wijze worden weerlegt. Daarnaast evalueren wetenschappers ook populair weteschappelijke artikels  en uitspraken in verband met klimaatverandering en informeren zo de lezers over de betrouwbaarheid van een artikel (zoals bvb. hier). Tenslotte geef ik nog graag de website van NASA mee waarop basisprincipes in verband met klimaatverandering worden uiteengezet (bewijzen, oorzaken, gevolgen, wetenschappelijke consensus etc.): https://climate.nasa.gov/evidence/


7 reactie op “Antwoorden aan een klimaatscepticus”

  1. Herman Linde Beantwoorden | Permalink

    Wat een geweldig helder artikel en vooral respect voor de moeite die je hebt genomen om de argumentatie van klimaatsceptici te weerleggen. Het blijft voor mij onbegrijpelijk waarom deze zich zo halsstarrig vastbijten in de veronderstelling dat er niets aan de hand is. Recent had ik een ontmoeting met een zeer gerespecteerd voormalig houtvester van Staatsbosbeheer Ir. L. Oldenkamp. Ook hij verkondigt met droge ogen dat b.v. je beter fossiele brandstof kunt aanwenden voor elektriciteits productie dan hout: http://hermanlinde.blogspot.fr/

  2. Geneviève Toye Beantwoorden | Permalink

    Interessant, en helder. Er is meer dan zeker iets aan de hand met het klimaat.
    Zelf word ik makkelijk aan de kant van de sceptici geplaatst. Nochthans trek ik het gebeuren en de wetenschappelijke bewijslast hierover niet in twijfel.
    Wat me in deze materie doorgaans verbaast, is de pretentie van de mens. En dan heb ik het niet over diegene die het beter weet. Maar over diegenen die halsstarrig blijven beweren dat de mens de oorzaak is doorheen z'n houding op aarde. Meer pretentie vind ik in het idee dat sommige drukkingsgroepen verkopen als zou het klimatologisch porces te stoppen zijn of zelf om te keren (!) door een verantwoorde ecologische gedragscode. Vertragen, maybe...
    Zware klimatologische veranderingen zijn er altijd geweest. De mens draagt hier zeker toe bij. Het teveel aan mensen is daar eveneens een factor in. Ontsporende industriële groei benadrukt de afdruk die de mens laat en versenelt het proces zonder enige twijfel. Maar in geen enkel geval zullen we in staat zijn om het tij om te keren.
    Ik blijf me dan ook tergende vragen stellen over de politieke instrumentalisatie van dit debat, het economisch misbruik rond dit thema. Denken we nu echt dat door uitstoot de reguleren en normen op te leggen na maandenlange debatten, ze afkoopbaar te maken voor sommige landen er iets in positieve zin gaat evolueren? Naar mijn gevoel, zouden we beter focussen op de gevolgen en hoe we ons daartegen zullen wapenen. De vluchtelingenstromen van vandaag zullen morgen vervangen worden door ecologische vluchtelingen. Ik zou dan ook graag aandacht willen voor dit thema ;-), maar uiteraard niet in deze wetenschappelijke blog. De ene scepticus is de andere niet... maar ik moet ongetwijfeld niet de enige zijn.

  3. Hans van Hilst Beantwoorden | Permalink

    Van dit soort prima artikelen kunnen er niet genoeg zijn. Hopelijk worden ze ook voldoende gelezen.

  4. Ferdinand Engelbeen Beantwoorden | Permalink

    Beste Sara Vicca,

    Sorry voor de late reactie, was de link naar uw blog kwijt en vond die nu pas terug...

    Inzake het editoriaal in Nature, zie:
    http://www.nature.com/news/extreme-weather-1.11428
    Simpelweg gezegd, vergeet kolom drie en vier in de IPCC tabel over weersextremen, die zijn gebaseerd op klimaatmodellen die simpelweg niet goed genoeg zijn om wat dan ook te voorspellen...

    Dan punt voor punt: volgens jouw zijn klimaatsceptici niet erg voor wetenschappelijke argumenten vatbaar "Ze staan immers niet open voor een discussie gebaseerd op wetenschappelijke feiten". Wow. Bij mijn weten heb ik enkel een paar wetenschappelijke feiten aangehaald: de neergang van de orkanen (in totale energie) bv., net het tegenovergestelde van wat het IPCC in haar tabel aangeeft. Ofwel waarnemingen tegenover de verwachtingen van klimaatwetenschappers en hun modellen...
    Overigens ga ik minstens even fel in debat met klimaatsceptici die de waarnemingen niet aanvaarden als tegenover overtuigde ramptoeristen van de klimaatopwarming. Zie bv. de felle discussies op WUWT, het grootste (sceptische) klimaatblog ter wereld:
    https://wattsupwiththat.com/2010/08/05/why-the-co2-increase-is-man-made-part-1/

    Verder dus extreem weer. Dat is van alle tijden. Er waren record droge periodes in sommige streken (bv. de 200 jaar droogte in de semi-woestijnen van de Mid-West VS, die de indianen uit hun cliff dwellings verdreef. Omgekeerd volop regen en oogst in Mesopotamië die de eerste steden deed ontstaan, waar nu enkel woestijn is. Overigens is een koudegolf 10x dodelijker dan een hittegolf, voor zover die toenemen, waar nog geen deugdelijke waarnemingen voor zijn.

    Zeespiegelstijging: hetzelfde liedje: géén versnelling te zien in getijdenmetingen (100 jaar en langer), ~2 mm/jaar, noch in satellietmetingen (30 jaar) ~3 mm/jaar, 30 cm op een eeuw. Voor een stevige NW storm bij springtij moet je dijken hebben van 7 m boven gemiddeld peil, die 30 cm zullen het niet maken. We kunnen nog makkelijk 50 jaar wachten om er iets aan te doen, als het al nodig is...

    Neem bv. de verhalen na de "superstorm" Sandy, meer te maken met een gebrek aan defencies (net zoals met Katrina in New Orleans) dan met "global warming": er is geen enkele trend te zien in de kracht van stormen/orkanen die de VS hebben getroffen sinds 1900:
    https://wattsupwiththat.files.wordpress.com/2012/11/pdi-1900-20121.jpg
    Alleen 2005 en 2006 waren extreme jaren.
    Dat men tracht de menselijke bijdrage te berekenen in individuele extremen is pure speculatie op basis van klimaatmodellen die hun onkunde om wat dan ook te voorspellen al lang hebben bewezen. Als er géén trend is te zien in het aantal en de omvang van bepaalde weersfenomenen, hoe kan je dan berekenen dat een individuele storm of stortbui voor x% door de mens is veroorzaakt, terwijl die slechts verantwoordelijk is voor een klein maar toenemend onderdeeltje in het hele gebeuren?

    2. Je vergeet een belangrijk punt: een warmer klimaat met méér CO2 geeft niet alleen meer groei waar er reeds groei is, maar het geeft ook meer groei waar het nu niet of slechts miniem is. Meer CO2 heeft minder huidmondjes nodig en dus minder waterverlies door verdamping. Daardoor zijn het net de (semi)woestijnen die groener worden. Meer waterdamp geeft inderdaad meer neerslag, dus meer plantengroei in droge gebieden en hogere temperaturen laten meer groei toe in nu nog te koude gebieden. Tijdens het Eemian waren de temperaturen in Siberië en Alaska 5-10 graden hoger dan vandaag, de bomen groeiden tot aan de IJszee, waar nu slechts toendra is. En géén permafrost meer...

    3. CO2 (en CH4) volgden de opwarming, of ze veel bijdroegen tot de opwarming valt te betwijfelen, ook daar is het een en al modellen... Het is simpelweg onmogelijk om dat te bepalen tijdens de opwarming, omdat T en CO2 mekaar in 3.500 van de 5.000 jaar overlappen. Interessanter is de andere kant: Op het einde van het Eemian is er een lange periode dat de temperatuur zakt, terwijl CO2 vrijwel even hoog blijft. Wanneer de temperatuur een nieuw minimum bereikt (de het ijs op de continenten een nieuw maximum) begint CO2 met 40 ppmv te zakken, zonder duidelijk effect op temperatuur of ijsvorming. Dus weinig effect:
    http://www.ferdinand-engelbeen.be/klimaat/eemian.html
    Overigens was die opwarming inderdaad niet snel, maar kijk eens naar het Younger Dryas, 5-10 graden in minder dan een decade kouder en later weer even snel warmer. Dát is pas (natuurlijke) klimaatverandering... Verder worden de historische klimaatveranderingen zwaar onderschat in tijdspanne:
    http://www.nature.com/articles/ncomms9890

    4. Candell e.a. lopen achter of the werkelijkheid: de afgelopen jaren is de AF (airborne fraction) weer gezakt, door niet meer stijgende emissies en stijgende opname door de extra CO2 druk in de atmosfeer:
    http://www.ferdinand-engelbeen.be/klimaat/klim_img/dco2_em6.jpg
    Verder is er wel een limiet in opname (en lichte afname in alkaliniteit) in het oceaan oppervlak, maar géén limiet in opname door de diepe oceanen, wel een limiet in tijd, door de beperkte directe uitwisseling tussen diepe oceanen en de atmosfeer.
    De netto opname van CO2 door de natuur (diepe oceanen en vegetatie) is direct in ratio tot de extra CO2 in de atmosfeer boven het evenwicht ("steady state", ~290 ppmv) bij de heersende gemiddelde temperatuur van het oceaan oppervlak (~15 graden). Dat heeft een halfwaarde van ~35 jaar, volledig lineair, onveranderd over de laatste 57 jaar van nauwkeurige CO2 metingen.
    Dus als we vandaag zouden stoppen met emissies, dan is 55 ppmv al na 35 jaar verdwenen, 70 ppmv na 70 jaar, enz...
    De lange verblijftijden voor een deel van de CO2 emissies volgens het IPCC zijn gebaseerd op het Bern model, dat uitgaat van een verzadiging van de verschillende compartimenten. Dat klopt enkel voor het oceaan oppervlak, is hoogst onwaarschijnlijk voor de diepe oceanen en onbestaande voor de biosfeer...

  5. Ferdinand Engelbeen Beantwoorden | Permalink

    Sara Vicca,

    (niet direct voor publicatie, maar het mag wel...)

    Inderdaad er is een vrij grote scheiding via ideologische grenzen, vooral in de VS (en niet alleen op dat gebied). In Europa is dat minder scherp, daar is de grens meer tussen de grote massa die er steeds minder in gelooft (vooral gezien de gevolgen van de "klimaatmaatregelen" in zijn portemonnee) en de academici en politici waar op enkelen na (J.M. Dedecker is een van de weinigen) iedereen in de "goede zaak" gelooft...

    Wat mezelf betreft: redelijk in het midden, opgegroeid als dwarsligger in een CVP gezin, zelf Volksunie van het eerste uur. Politiek afzijdig sinds het uiteenspatten van de VU. Actief op het gebied van milieu, lang voor zelfs Greenpeace bestond. Jaren in de gemeentelijke milieuraad en GROS (ontwikkelingssamenwerking/11.11.11 acties) gezeten, milieu vooral inzake (het gebrek) aan ruimtelijke ordening in de gemeente. Vele jaren lid geweest van Velt, maar nu opgehouden met bio-tuinieren in eigen tuin, te veel werk en te veel andere hobby's...

  6. Ferdinand Engelbeen Beantwoorden | Permalink

    Goed, mijn reactie op het artikel werd niet geplaatst, waarschijnlijk veel te lang, dan hier maar een verkorte versie.

    Veel van de "bewijzen" voor de invloed van de mens op het klimaat zijn gebaseerd op computer modellen. Probleem is dat die modellen nog nooit zijn gevalideerd en bovendien steeds verder afwijken van de werkelijkheid. Niet alleen op het vlak van temperatuur, maar ook inzake neerslag, droogte, orkanen, zeespiegelstijging,... Als men 10 modellen heeft en 5 geven voor dezelfde streek meer droogte en 5 anderen geven meer regen, dan weet je het wel: de modellen deugen niet, tenzij bij toeval.
    Dan de weersextremen. Het editoriaal in Nature is hier:
    http://www.nature.com/news/extreme-weather-1.11428
    Vrij vertaald: we hebben betere modellen nodig om weersextremen te voorspellen, de huidige kunnen die taak niet aan.
    Reactie van Sara: de verwachtingen van een model. Niet de observaties.
    Ik heb niets tegen modellen die hun deugdelijkheid hebben bewezen, maar een onbewezen model uitkomst gebruiken in plaats van observaties is een brug te ver. Dat geldt overigens voor de hele tabel 13 van het IPCC: kolom 3-5 zijn gebaseerd op modellen en kolom 2, de "werkelijkheid" geeft geen verwijzing naar observaties, wel de opinie van de samenstellers...

    Neem bv. Orkaan Sandy, zou "nooit hebben plaatsgevonden zonder de bijdrage van de mens". Dat is gewoon onzin. Als je de trend van stormen en orkanen over land in de VS bekijkt, dan is die er gewoon niet. Hoe kan je dan beweren dat de toenemende CO2 uitstoot van de mens bijdraagt aan stormen als er géén trend in totale windkracht is? Zie:
    https://wattsupwiththat.files.wordpress.com/2012/11/pdi-1900-20121.jpg

    Globaal zijn er noch meer orkanen, nog zwaardere orkanen, ondanks ruim 30% meer CO2 in de atmosfeer. Ook geen versnelling te zien in de zeespiegelstijging: noch in getijdenmetingen, noch in satellietmetingen:
    http://sealevel.colorado.edu/content/global-mean-sea-level-time-series-seasonal-signals-removed
    De uitlopers zijn vooral het gevolg van het El Niño / La Niña (ENSO) fenomeen, ook in 2015-2016.

    Dus waar zijn al die doemvoorspellingen op gebaseerd? Klimaatmodellen. Op die basis wordt vandaag wereldwijd 1 miljard euro per dag uitgegeven aan nep oplossingen (zoals windmolens) voor iets dat misschien niet eens een probleem is, maar net de zwaksten onder ons treft: energie armoede door schreeuwend dure "oplossingen" waarvan het nut niet eens kan worden aangetoond.
    Ik denk dat er dringender problemen zijn dan klimaatverandering...

Een reactie geven