RECENTE POSTS RSS

 

Wanneer omslagelementen voorbij hun omslagpunt gaan…

Vorige week in het nieuws – nee, (nog) niet in de Belgische kranten in het journaal, maar wel bvb. in de gerenommeerde Britse krant The Guardian: het point of no return voor de West-Antarctische ijskap (WAIS) is bereikt. Twee recente studies (Joughin et al, 2014, en Rignot et al, 2014) tonen aan dat o.a. de gletsjers Thwaites en Pine Island (Fig. 1) op WAIS steeds sneller afsmelten en dat dit afsmelten onstopbaar geworden is. Het is meer dan waarschijnlijk dat ... lees verder

 

Duivels getal in de kubus van de Brusselse Albertina

Regen in Parijs, druppels in Brussel. Het Louvre van Parijs heeft een glazen piramide, de Albertina-bibliotheek van Brussel een glazen kubus. De piramides van het Louvre hebben samen 666 zijvlakken, het getal van de duivel; de kubus van de Albertina heeft 216= 6.6.6 vensters, het getal gevurah. Een ‘mythe errant’ stelt dat de voormalige Franse president Mitterand in de piramides voor het Louvre het getal 666 had laten verbergen (zie mijn boek ‘België + wiskunde’). Het vergt wat spitstechnologisch rekenwerk, ... lees verder

 

Leren met je lichaam

Na vier jaar is mijn promotietraject bijna ten einde. Alle resultaten zijn binnen, al het onderzoek is opgeschreven, de koek is bijna op. Tijd om de balans op te maken. Wat heeft vier jaar aan onderzoek zoal opgeleverd? Na-apen Zou het niet mooi zijn als je altijd een hulpmiddel bij je hebt om beter te kunnen leren? Dat kan, je lichaam kan je namelijk helpen bij het leren van nieuwe informatie. Vooral het gebruik van gebaren lijkt hierbij te helpen. ... lees verder

 

De Flaktorens in Berlijn: Hitlers paradepaardjes

Berlijn 1944. Vanuit de verte is het gebulder van honderden Amerikaanse bommenwerpers hoorbaar. Het geluid van een nakende geallieerde luchtaanval werpt een schaduw van nervositeit over de stad. Van op een 40 meter hoge Flaktoren maken 8 mannen zich in allerijl klaar voor wanneer de hel losbarst. Zij bedienen één van de vier 128mm FlaK 40 luchtafweerkanonnen. Tientallen andere soldaten op de toren tellen, van achter hun lichter afweergeschut, de luttele seconden af. Enkele ogenblikken later weerklinkt het oorverdovende gedonder ... lees verder

 

Candelabrum (Ficus benghalensis)

Een bladerdak in de lucht houden, vereist een enorme kracht. Planten zetten niet alleen speciaal materiaal in om dit gewicht omhoog te houden. Ook gebruiken zij hiervoor uiteenlopende bouwkundige principes. Bij bomen is het bekendste staaltje architectuur de centrale pilaar: verreweg de meeste bomen houden hun bladerkroon in de lucht op één stam. Maar niet allemaal. Deze week in Plantaardigheden: de boom met de meest lommerrijke bladerkroon – de banyanboom (Ficus benghalensis). Tugley Wood In het uiterste oosten van India, ... lees verder

 

Een roadtrip in oorlogstijd

Gastblog door Karel Strobbe. Geen van ons had het al  gedaan: een reis maken om een geschiedenisboek te schrijven. Bij eerdere schrijfopdrachten hadden onze verplaatsingen zich beperkt tot archief- en bibliotheekbezoeken en autoritten naar getuigen, steeds in België. Maar sommige onderwerpen smeken om een meer ruimtelijke methode van historisch onderzoek. Het verhaal van de rekruteringsreserve van het Belgische leger, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog, is er zo een. Met dagboeken en memoires als voornaamste bronnenmateriaal, die van hun ... lees verder

 

Als je de pijn van een ander voelt

Stel je voor dat je samen met je partner het eten klaarmaakt. Plots zie je dat je partner zich per ongeluk snijdt met het keukenmes. Een oncomfortabel gevoel steekt de kop op als je zijn/haar bebloede hand ziet. Bij sommige mensen gaat deze korte emotionele ‘stressreactie’ ook gepaard met het effectief voelen van de fysieke pijn van de ander. Huh, kan dit? Ja…, in de literatuur wordt dit ‘plaatsvervangende pijn’ genoemd. Plaatsvervangende pijn meten: een pijnlijke opdracht Om plaatsvervangende pijn ... lees verder

 

Ruimtevaartfossiel aan de hemel

Stel je voor dat je de resten van een raketlancering van 50 jaar geleden kunt zien, als een fossiel van ruimtevaartgeschiedenis in een baan om de aarde. Dat is wat de volgende foto's representeren. Ik was geïntrigeerd door het feit dat de techniek om een object als dit te fotograferen nog niet beschikbaar was ten tijde van de lancering. Afgezien tenminste van tijdopnamen met een camera met standaardlens waarbij het object als een lange streep tussen de sterren vastgelegd kon ... lees verder

 

Injection!

‘5…4…3…2…1 pull-up!’ De airbus 310 gaat met volle kracht omhoog en we worden tegen de vloer van het vliegtuig gedrukt. Terwijl we onze spieren opspannen om het bloed in ons hoofd te houden, roept de piloot de hoek om die het vliegtuig maakt: ’30…40…injection!’ De 20 seconden gewichtloosheid gaan nu in – een gevoel dat zich moeilijk laat beschrijven, maar wie 6.000 euro te veel heeft, kan het zelf ervaren, want Novespace organiseert ook commerciële paraboolvluchten. Voor je het weet, ... lees verder

 

Opgebrande wetenschap

In het mei-nummer van Eos staat onderstaande column over het verband tussen wetenschapsfinanciering en slodderwetenschap. Op 25 maart nam ik deel aan een debatavond over wetenschappelijke integriteit "De wetenschap(per) liegt niet" op de KU Leuven campus in Heverlee, vandaar de inspiratie voor dit stukje. De grote brand in de bibliotheek van Alexandrië behoort tot ons mythische geheugen. We kunnen speculeren over welke schatten aan kennis daar in de vlammen zijn opgegaan. In werkelijkheid ging het wellicht over meerdere branden en ... lees verder

 

Gewichtloos proefkonijn

Morgen is het zover. Dan gaan we aan boord van een Airbus A310 voor een paraboolvlucht. De piloot zal het vliegtuig een dertigtal keer steil omhoog sturen – onder een hoek van bijna 50 graden – en vervolgens weer steil naar beneden. Tijdens het stijgen en dalen zullen we de zwaartekracht twee keer zo sterk voelen: wie normaal 80 kg weegt, 'weegt' er dan 160. Maar op de top van elke parabool is het toestel even in vrije val, met ... lees verder

 

De vergelijking

Een tijdje terug was ik in het zuiden van Chili. Punta Arenas, de zuidelijkste stad ter wereld en gelegen pal op de overgang tussen de zone met een gematigd klimaat en de koude subantarctische regio's. Meer dan dertig uur reizen vanuit Brussel, als de vliegtuigen willen meewerken en het slechte Chileense weer je niet aan de grond houdt. Toch voelde die verre reis voor mij als Europeaan vreemd genoeg een beetje als thuiskomen, omdat de klimatologische omstandigheden ter plaatse zo lijken op wat we kennen vanuit ... lees verder

 

Socialist en spion: de keuzes van Victor Capart

Op 16 augustus 1880 reisden François Rembauville en Léonard Paris, twee agenten van de Franse grenspolitie, vanuit de Franse gemeente Tourcoing naar Brussel. De Belgische socialisten organiseerden er een manifestatie voor algemeen mannenstemrecht en beide agenten hadden de opdracht informatie te verzamelen over de eventuele deelname van Franse arbeiders aan de optocht. In de voorgaande maanden waren de socialisten uit Gent er immers in geslaagd om de Noord-Franse textielarbeiders, waaronder ook vele Belgische migranten, op te jutten. De industrie in ... lees verder

 

Hoe het embryo een kind werd

Op Pasen herdacht aartsbisschop Léonard tijdens de hoogmis alle ‘kinderen’ die sinds 1990 ‘slachtoffer’ werden van de abortuswet. Hij maande de aanwezige gelovigen aan om ‘nooit te vergeten dat wij allemaal ooit dat kleine embryo, die foetus waren in de moederschoot’. De logica van Léonard lijkt ons evident. Omdat wij allemaal ontstonden uit een embryo, voelt het natuurlijk een embryo te beschouwen als een klein mensje, als een individu in de kiem. Toch zijn embryo’s minder natuurlijk dan cultureel bepaald. ... lees verder

 

Ramptoerist in L’Aquila

Tijdens de zesde International Workshop on Active Tectonics, Paleoseismology and Archaeoseismology in Pescina, Abruzzo, Italië, herdachten we de honderste verjaardag van de M7,0 Avezanno-aardbeving, die op 13 januari 1915 lelijk huishield in de Abruzzische Fucinovlakte. Meer dan 30.000 slachtoffers waren er te betreuren. Stadjes, zoals Avezanno en Pescina, werden zo goed als met de grond gelijk gemaakt. Maar het 'hoogtepunt' van deze bijeenkomst van aardbevingsdeskundigen was toch het bezoek aan de Aternovallei, ten noordoosten van de Fucinovlakte in het Alpiene ... lees verder