Ik ben geland! Mijn nieuwe adres is: 67P!

13 november 2014 door Vincent Van Eylen in Kometen

Wie de laatste dagen een krant heeft geopend, weet het waarschijnlijk al: we zijn geland op een komeet. En we, dat is de mensheid, of toch de Europeanen, want Rosetta's lander Philae werd gebouwd en in 2004 (!) gelanceerd. Tien jaar onderweg om te reizen naar een komeet, waar is dat eigenlijk goed voor?

 

Wat een komeet precies is, daarover had ik het al eens eerder ("Als de hemel op ons hoofd valt"). Bij het ontstaan van de zon bevond zich daarrond een schijf vol stof en gas, waaruit de planeten zijn gevormd. Dichterbij de zon was het te heet om ijs te vormen, en ontstonden kleinere planeten (Mercurius, Venus, de aarde en Mars), verderweg was het kouder en was er meer gecondenseerd materiaal beschikbaar, wat leidde tot de vorming van de grote gasplaneten (Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus). Daarnaast is het zo dat heel wat kleine “brokstukken” het nooit tot planeet hebben geschopt, bijvoorbeeld omdat er plaatselijk niet genoeg materiaal voor handen was om tot planeet uit te groeien: kometen!

Dat maakt de objecten net zo interessant: ze zijn immers overblijfsels van het primaire materiaal waaruit ook de aarde is ontstaan – overblijfsels die bovendien naar alle waarschijnlijkheid zo goed als onveranderd zijn gebleven. Kometen zijn dus interessant voor wie meer wil weten over het ontstaan van de aarde, al is een gedetailleerde studie niet evident. Dat het tien jaar duurde om de komeet te bereiken is hierbij veelzeggend.

In feite bereikte Rosetta de komeet (die 67P heet) al in augustus. Sindsdien cirkelt het ruimtetuig rond de komeet en werden prachtige foto's gemaakt van het oppervlak. Zo ontdekten we alvast dat de komeet helemaal niet rond is, in tegenstelling tot planeten die door hun veel grotere zwaartekracht altijd min of meer rond zijn. De komeet lijkt misschien nog het meest op een badeend, al zagen we op eerdere beelden ook al dat het “hoofd van de eend” in feite gescheiden is van het lichaam – een dubbelkomeet dus!

Men zou kunnen denken dat de grillige vorm en het bijbehorende speciale zwaartekrachtveld de landing zou bemoeilijken, maar dat klopt niet aangezien de zwaartekracht van de komeet hoe dan ook bijzonder gering is. Die maakte de landing van de sonde Philae tot een echt huzarenstukje: als deze iets te hard zou neerkomen zou de bots ervoor zorgen dat de sonde weer wegkaatste en richting ruimte verdween. De landing zag er gisteren op het eerste gezicht erg goed uit, al is het ook vandaag nog niet helemaal duidelijk of Philae volledig op het oppervlak is gestabiliseerd (daarvoor werden harpoenen in het ijzige oppervlak van de komeet geschoten). Het mag duidelijk wezen dat dit geen routinezaakje betreft. Toch stuurde Philae ondertussen al een eerste impressionante foto terug naar de aarde:

 

Dat de mensheid (via een onbemand tuig) voor het eerst op een komeet is aangekomen mag zonder twijfel historisch genoemd worden. Het is een uitmuntend staaltje van technologie, maar belooft ook uitstekende wetenschap op te leveren. Zo hopen we te leren waaruit de komeet precies bestaat: gaat het inderdaad vooral om ijs? Volgens sommige hypotheses waren het overigens inslagen van kometen op de jonge aarde die voor (een deel van?) de oceanen op aarde hebben gezorgd, en misschien zelfs het materiaal aanleverden waaruit later dna ontstond. Overigens is de komeet momenteel onderweg in de richting van de zon, en zullen we misschien zelfs live kunnen volgen hoe hij langzaam maar zeker smelt – of zal het verdampen zijn?

Een reactie geven